İŞ YURTLARI FAALİYETLERİNİN AMACI

I. Giriş
İşyurtları kurumsal olarak 1997 yılında yürürlüğe giren 4301 sayılı Kanunla kurulmuştur. Anılan Kanuna göre “İşyurdu” kavramı; hükümlü ve tutukluların meslek ve sanatlarını koruyup geliştirmek veya bunlara bir meslek ve sanat öğretmek suretiyle üretilen ekonomik değerleri pazarlamak için ceza infaz kurumları ile tutukevleri bünyesinde oluşturulan tesis, atölye ve benzeri üniteleri ifade etmektedir.

2013 yılında ceza infaz kurumlarımızda, 240 işyurdunda 180 ayrı işkolu bulunmakta ve işyurtlarında 30.919 hükümlü çalışmıştır. Yine geçen yıl işyurtlarında 10.212 personel görev yapmıştır.

II. İşyurtları Faaliyetlerinin Amacı

Ceza infaz kurumlarımızda yürütülen işyurtları çalışmalarının temel amacı; meslek sahibi olan hükümlü ve tutukluların sahip oldukları meslek ve sanatı koruyup geliştirmek, meslek sahibi olmayan hükümlü ve tutukların meslek ve sanat öğrenmelerini sağlamaktır.

İşyurtları çalışmalarının amacı, ceza infaz sistemimizin amacı kapsamında değerlendirmesi gerekmektedir. Bu kapsamda ceza adalet sistemimizin amacı, hükümlülerin topluma kazandırılmasıdır. Bu amacı gerçekleştirmek üzere, hükümlülerin suç işleme nedeni belirlenmekte ve bu nedenin ortadan kaldırılmasına yönelik psiko sosyal faaliyetler ve eğitim çalışmaları gerçekleştirilmektedir.

Ceza infaz kurumuna alınan hükümlüler ile psikolog, sosyal hizmet uzmanı veya öğretmen “bireysel görüşme” yapmakta, bu görüşme sonunda hükümlünün gerek psiko sosyal, gerekse eğitim ihtiyacı belirlenmektedir.
Psiko sosyal faaliyetler kapsamında; bireysel görüşmeler yapılmakta ve öfke kontrol, madde bağımlılığı gibi programlar uygulanmaktadır. Eğitim çalışmaları kapsamında bir yandan temel eğitim faaliyetleri (okuma yazma kurslarından lisans ve lisansüstü çalışmalara kadar) ile meslek eğitim çalışmaları gerçekleşmektedir. Meslek eğitim çalışmaları, istihdam olanakları ve hükümlünün isteği, geçmişte aldığı eğitimler dikkate alınarak planlanmaktadır.
Psiko sosyal faaliyetler ve eğitim çalışmaları sonucu hükümlüler kapalı ceza infaz kurumlarında atölyelerde, açık ceza infaz kurumlarında atölyelerde, sosyal tesislerde veya kamu kurumlarında çalışabilmekte, bu çalışmalarının karşılığında bir yandan öğrendikleri mesleklerini geliştirebilmekte, diğer yandan ücret almakta, sigortalı olmakta ve diğer haklardan yararlanabilmektedir.

Konuya mukayeseli olarak yurt dışı uygulamaları açısından bakıldığında, bir yandan çok sayıda hükümlüye çalışma olanağının sunulması, diğer yandan güçlü sosyal haklar sağlanması bakımından bu alanda Ülkemiz lider konumda bulunmaktadır. Diğer ifade ile; çalışan hükümlü sayısı ile çalışılan meslek alanların çeşitliliği dikkate alındığında işyutlarının birer “meslek edindirme merkezi” misyonuna sahip olduğu görülmektedir.

İşyurtları hükümlülere her şeyden önce çalışma disiplini kazandırmakta, iletişim becerilerini geliştirmekte, yeni bir meslek öğretmekte veya var olan mesleğin geliştirilmesini sağlamakta, özgüvenini güçlendirmektedir. Diğer ifade ile işyurtları ceza infaz kurumlarında gerçekleştirilen topluma kazandırma çalışmalarının önemli bir bölümünü oluşturmaktadır.

İşyurtlarında, hükümlülerin yeni bir meslek öğrenmelerine veya var olan mesleğin geliştirilmesine yönelik faaliyetler beş alanda yürütülmektedir. Bunlar; endüstri ürünleri, elişi ürünleri, inşaat işleri, tarım ve hayvancılık işleri ve uygulamalı sosyal tesis işletmeciliğidir. Bu alanlar tamamen Ülkemizin istihdam olanakları değerlendirilerek belirlenmiştir.

Endüstri ürünleri çalışmaları kapsamında; mobilya (ağaç işleri, ambalaj sandığı, doğrama, marangoz), tekstil (çorap, trikotaj, dokuma, konfeksiyon, terzi, triko, kravat, iş ve temizlik kıyafetleri, havlu ve nevresim), ayakkabı, deri cüzdan, çanta, kemer, kartuş dolum, tabela, alüminyum ve pvc doğrama, parke taşı-beton direk, demir ürünleri, yatak, yastık, yorgan, unlu mamuller (fırıncılık, pasta, poğaça, simit, mantı, tatlı ürünleri), matbaa ve cilt, teneke ve karton kutu, sabun-deterjan, dokuma (battaniye, halı ve kilim), çini-seramik, gümüş işleme, telkari, hediyelik eşya, tablo-resim, ebru (ebru tablo, ebru kravat) müzik aletleri yapımı ve takı tasarım yapılmaktadır.

Tarım ve hayvancılık ürünleri kapsamında; besicilik (arıcılık, büyükbaş hayvan besiciliği, ipek böcekçiliği, küçükbaş hayvan besiciliği), kümes hayvan besiciliği, süt ve süt ürünleri (ayran, peynir, tereyağı, yoğurt, süt), yumurta, fidecilik, sebze ve meyveler (mantar, meyve, narenciye, pirinç, sebze), sera ve canlı çiçek, tahıl ve yem bitkileri, et ve et ürünleri (kırmızı et, beyaz et, et sucuğu) üretimi gerçekleştirilmektedir.

Elişi ürünleri çalışmaları kapsamında; sedef kakma, bakır, oltu taşı, cam süsleme, mermer işleme, süs kabağı işlemeciliği, yapay çiçek, yarı kıymetli taş işlemeciliği, hamak ve ağ örme işleri yapılmaktadır.

Uygulamalı sosyal tesis işletmeciliği kapsamında; Ankara Açık Ceza İnfaz Kurumu İşyurdu Müdürlüğü Şaşmaz Uygulamalı Sosyal Tesisleri, Bozüyük Açık Ceza İnfaz Kurumu İşyurdu Müdürlüğü Zeki Bayrak Uygulamalı Sosyal Tesisleri, Kırşehir Açık Ceza İnfaz Kurumu İşyurdu Müdürlüğü Uygulamalı Sosyal Tesisleri, Çanakkale Açık Ceza İnfaz Kurumu İşyurdu Müdürlüğü Gökçeada Uygulamalı Eğitim ve Dinlenme Tesisleri, Dalaman Açık Ceza İnfaz Kurumu İşyurdu Müdürlüğü Restoran İşletmeciliği, Eskişehir Açık Ceza İnfaz Kurumu İşyurdu Müdürlüğü Şehit İsmail Daler Uygulamalı Sosyal Tesis İşletmeciliği ile İzmir Adalet Sarayı Hakimevi, İzmir Karşıyaka Hakimevi, Bursa Hakimevi faaliyet göstermektedir.

Yukarıda ayrıntılı bir şekilde açıklanan işyurtları faaliyetlerinin amacının gerçekleştirilmesi için yürütülen çalışmalar kapsamında bir takım ilkelere dikkat edilmektedir. Bunlar;

a. İş güvenliğine ve çalışanın sağlığına dikkat edilmektedir. İş güvenliği ve çalışan sağlığı konusundaki ulusal ve uluslararası kurallara uyulmakta, ceza infaz kurumlarında bulunan bütün tesis ve atölyeler “iş güvenliği uzmanları” ve “ceza infaz kurumları ve tutukevleri kontrolörleri” tarafından denetlenmektedir.

b. Ürün ve hizmetlerde kaliteye dikkat edilmekte, ürünlerin çevre dostu olmasına, ayrıca kalite belgeleri ile belgelendirilmesine çalışılmaktadır.

c. Atıklar ile ilgili mevzuata uygun çalışmalar yapılmakta, çevrenin korunmasına önem verilmektedir.