JAPONYA CEZA İNFAZ SİSTEMİ-III

Japonya’da hükümlülerin, bir yandan ceza infaz kurumu dışında suç faaliyetlerini devam ettirmemeleri için ziyaret ve mektup konularında düzenlemeler yapılmış, diğer yandan hükümlülerin, rehabilitasyonlarının sağlanması ve yeniden topluma kazandırılmaları amacıyla aile üyeleri ve çalıştıkları işyeri sahipleri ile yeterli derece iletişim kurmaları sağlanmıştır. Ancak hükümlülerin “ziyaret” ve “ziyaretçileri”nin kapsamı ile yazışmalarında bir takım sınırlamalar getirilmiştir.

Hükümlülerin, iş faaliyetlerini sürdürebilmesi, aile bağlarını devam ettirebilmeleri, sonuçta rehabilitasyonları için“gerekli” olan kişilerle görüşmelerine izin verilmektedir. Yine yasa dışı faaliyetler dışında, hükümlüler mektup gönderebilmekte yine kendilerine gelen mektupları alabilmektedir. Ziyaret veyazışmalara, ceza infaz kurumunda uygulanan rehabilitasyon çalışmalarını kesintiye uğratması veya kurumun disiplinini bozması halinde sınırlama getirilebilmektedir.

Tutukluların ziyaret ve yazışmaları; ceza infaz kurumunda uygulanan iyileştirme çalışmaları kapsamında herhangi bir sınırlamaya tabi tutulmamaktadır. Ancak tutuklunun suç ortakları ile birlikte iletişime geçerek “delillere” zarar vermesine izin verilmemektedir.

Yine mahkeme veya diğer kurumlar tarafından bir yasaklama bulunmadığı takdirde tutukluların ziyaretçilerinde bir sınırlama bulunmamaktadır. Tutukluların ziyaret ve yazışmaları sadece “delillere” zarar verme ile ceza infaz kurumunun disiplinin bozma “ihtimallerinde” sınırlandırılabilmektedir.

Ziyaret, hafta içi ve mesai saatleri içinde gerçekleştirilmektedir. Ancak tutuklular belli koşullar altında geceleri ve hafta sonraları avukatları ile görüşebilmektedir. Ceza infaz kurumu idaresi ziyaret sıklığı ile ilgili bir takım sınırlamalar koyabilmektedir. Bu kapsamda hükümlüler haftada iki kez, tutuklular ise günde bir kere görüşme yapabilmektedirler. Bu kısıtlamalara rağmen hükümlülerin ziyaret sıklığı hükümlülerin gösterdikleri iyi hal davranışına göre artırılabilmektedir. Hükümlüleri ziyaret süresi en az otuz dakikadır. Ancak bu süre ziyaretçi sayısının fazla olması halinde beş dakika ile sınırlanabilmektedir. Diğer yandan tutukluların avukatları ile görüşmelerinde süre sınırlama bulunmamaktadır.

Ceza kurumu idareleri tarafından hükümlü ve tutuklularıngöndermek istediği mektup sayısısınırlandırılabilmektedir. Bu kapsamda; hükümlüler ayda dört, hükümlüler dışındaki tutuklular ise günde bir kez mektup gönderebilmektedir. Bununla beraber, hükümlülerin iyi hallik durumuna göre gönderebilecekleri mektup sayısı artırılabilmektedir.

Hükümlülerim mektup ve yazışma haklarına ilave olarak salıverme tarihleri yaklaştığında, rehabilitasyonları ve topluma kazandırılmaları amacıyla kendilerine telefonla görüş hakkı verilebilmektedir.

Japonya’daki ceza infaz kurumlarında gerçekleşen olaylara bakıldığında; 2005 yılında 15, 2006 yılında 18, 2007 yılında 21, 2008 yılında 25, 2009 yılında 15 intihar, 2005 yılında 15, 2006 yılında 25, 2007 yılında 12, 2008 yılında 7, 2009 yılında 7 hükümlü ve tutukluların diğer hükümlü ve tutuklulara saldırı, 2005 yılında 2, 2006 yılında 4, 2007 yılında 4, 2008 ve 2009 yıllarında 0 hükümlü ve tutukluların personele saldırı olayı gerçekleşmiştir.

Bu Ülkede bulunan ceza infaz kurumlarında yürütülen rehabilitasyon çalışmaları önem taşımaktadır. Bu çalışmalar, “Ceza İnfaz Kurumlarında Bulunan Hükümlü ve Tutukluların Rehabilitasyonu Kanunu” kapsamında yürütülmektedir. Rehabilitasyon çalışmalarının amacı; hükümlünün kişisel durum ve özelliklerini dikkate alarak hükümlülerdeki değişimi motive etmek ve sosyal hayata uyumlarını sağlamaktır.

Rehabilitasyon çalışmaları üç ana başlık altında sürdürülmektedir. Bunlar;

a. Meslek edindirme,
b. Değişime rehberlik,
c. Eğitime rehberlik’tir.

Etkili rehabilitasyon çalışmaları için; hükümlünün “ihtiyaçlarının” belirlenmesi (eğitim ve iyileştirme ihtiyaçları), farklı gruplar için ceza infaz kurumunda uygun “yer” olması, her hükümlü için ayrı “iyileştirme planının” hazırlanması gerekmektedir. Bu konulara ek olarak; kısıtlamalar, teşvikler, ceza infaz kurumunu dışında çalışma, izin verme gibi araçlarda rehabilitasyon çalışmalarında kullanılmaktadır.

Hükümlüler hakkında mahkemelerce verilen hapis cezaları kesinleştikten sonra ceza infaz kurumunda “ilk değerlendirmesi” yapılmaktadır. Bu değerlendirmede; hükümlünün fiziksel ve psikolojik durumu, geçmişi, suç eğilimi, aile ve sosyal çevresi, gelecek ile ilgili düşünceleri, tıbbi, psikolojik ve sosyolojik yöntemlerle belirlenmektedir.

İlk değerlendirme sonunda;rehabilitasyon çalışmalarının içeriğini gösteren ve her hükümlü için ayrı oluşturulan “iyileştirme indeksi” (rehabilitasyon planı) hazırlanmaktadır. Japonya’da ceza infaz kurumları, gerçekleştirdiği rehabilitasyon çalışmalarına göre ayrı ayrı sınıflandırılmıştır. Hükümlüler kendileri için hazırlanan “iyileştirme İndeksi”ne (rehabilitasyon planına) göre, bu çalışmaların gerçekleştirileceği ceza infaz kurumlarında cezalarını yerine getirmekte, rehabilitasyon çalışmalarına katılmaktadır.

Hükümlünün “ilk değerlendirmesi” sonucu oluşturulan “iyileştirme indeksi” (rehabilitasyon planı)ne göre, hükümlünün kalacağı ceza infaz kurumunda daha detaylı “ikinci değerlendirmesi” yapılmaktadır. Hükümlü; altı ayda bir ya da gerektiğinderehabilitasyon çalışmaları kapsamında gösterdiği değişim değerlendirilmektedir. Bu kapsamda; “iyileştirme indeksi” (rehabilitasyon planı) gözden geçirilerek gerekmesi halinde değiştirilmektedir.

Bu çalışmalara ilave olarak; Japonya’nın belli bölgelerinde kurulan “Ceza İnfaz Kurumu Bölge Yönetimlerinde” “değerlendirme bölümleri oluşturulmuş, bu bölümlerde, “kıdemli uzmanlar” görev yapmakta ve“ileri hükümlü değerlendirme araçları” kullanılmaktadır. Bu kapsamda; 26 yaşından küçük hükümlüler ile özel rehabilitasyon programına katılması gereken hükümlülere, “değerlendirme bölümü” tarafından, ilk değerlendirmeden iki ay sonra “ileri düzeyde değerlendirme” yapılmaktadır.

Japonya’da uygulanan hükümlü değerlendirme sistemini özetlersek;

a. Değerlendirme merkezinde;
• 16 yaşından küçük veya üç ay ve daha fazla hapis cezasına hükümler.
• İlk kez suç işleyen 20 yaşından küçük ve bir yıl veya daha fazla hapis cezasına hükümler.
• 26 yaşından küçük ve bir buçuk yıl veya daha fazla hapis cezasına (organize suç örgütü üyeleri dışında) çarptırılan hükümler.
• Özel rehabilitasyon programına katılmadan önce ayrıntılı değerlendirmesi yapılması gerekenler.
• Diğer ayrıntılı değerlendirmesi yapılması gerekenler.
Hakkında ihtiyaç değerlendirmesi yapılmaktadır.

Değerlendirme merkezindeki yaklaşık 55 gün süren hükümlünün değerlendirilmesi süreci;
• Tek kişilik sınıflandırma odasında hükümlünün; oryantasyonu, ilk görüşme, davranışların izlenmesi, görüşme, psikolojik test (grup çalışması halinde) ve sağlık taraması işlemleri gerçekleşmektedir.
• Çalışma yeteneğinin değerlendirilmesi hükümlünün; davranışının izlenmesi (grup çalışması halinde), grup görüşmesi, grup davranış eğitimi, oryantasyon, bireysel psikolojik test, mesleki beceri ve yetenek testi, detaylı araştırma işlemleri gerçekleşmektedir.
• İyileştirme hakkında konferans.
Birbirini takip eden bu aşamalara ilave olarak, hükümlü ile ilgili bilgiler başta polis olmak üzere ilgili kurumlardan toplanmaktadır.
• Tekrar tek kişilik sınıflandırma odasında hükümlünün; rehabilitasyon merkezine nakli için oryantasyon ve danışmanlık hizmetleri verilmektedir.
“Değerlendirme merkezinden” sonra hükümlü “rehabilitasyon merkezine” gönderilmektedir.

b. “Rehabilitasyon merkezindeki” beş günlük değerlendirme sürecinde hükümlü; tek kişilik “sınıflandırma odasına” alınmakta burada;
• Hükümlünün ilk görüşmesi, davranışlarının izlenmesi, görüşme, sağlık taraması, detaylı araştırması yapılmakta,
• İyileştirme hakkında konferans verilmekte,
• Uygulanacak iyileştirme programı belirlenmektedir.

Devam Edecek