DENETİMLİ SERBESTLİKTE YENİ DÖNEM

Değerli mesai arkadaşlarım, kıymetli okurlar;

Suçluların cezalandırılması, ıslahı ve topluma kazandırılması konusu, ülkelerin tartıştığı ortak bir sorundur. Suçluların cezalandırılmasında alternatif ceza ve tedbirlerin hapis cezasına göre daha etkin olduğu ve denetimli serbestlik kurumunun gerekliliği tüm ülkeler tarafından kabul edilen bir gerçektir...

Avrupa ülkelerinin birçoğunda, denetimli serbestliğin, tehlikeli hükümlüler hariç birçok hükümlüyü kapsayacak şekilde yaygın olarak uygulanan, etkin ve alternatif bir infaz modeli olduğunu görmekteyiz.

Bilimsel araştırmalar, hapis cezasının, hükümlülerin ıslahı ve topluma kazandırılmasında tek başına yeterli olmadığını ve çok maliyetli bir infaz şekli olduğunu ortaya koymaktadır. Bu nedenle ülkeler, ilk defa basit suç işleyen kişiler için hapis dışı alternatif ceza ve tedbirlerin uygulanmasını tercih etmektedirler. Böylece hem hükümlünün ıslahı ve topluma kazandırılmasında daha başarılı sonuçlar alınmakta hem de hapis cezasına göre hükümlü maliyetleri daha düşük olmaktadır.

Denetimli serbestlik son yapılan değişikliklerle daha etkin hale getirilmiştir.

Diğer ülkelerdeki gelişmelere paralel olarak son dönemde yasalarda yapılan değişikliklerle birlikte, denetimli serbestlik uygulamalarında yeni bir dönem başlamış, denetimli serbestliğin kapsamı ve uygulama alanı genişletilerek denetimli serbestlik, infaz sistemimizin çok önemli bir parçası ve tamamlayıcısı haline gelmiştir.

Yapılan değişikliklerle, alternatif ceza ve tedbirlerin kapsamı genişletilmiştir. Bunlardan en önemlisi, koşullu salıverilmelerine bir yıl ve daha az süre kalan iyi halli hükümlülerin geriye kalan cezalarını denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak geçirilmelerine imkân tanıyan erken tahliye sisteminin oluşturulmasıdır. (CGTİHK.105/A)  Diğer taraftan adli kontrol tedbirlerindeki süre sınırı kaldırılarak yeni adli kontrol tedbirleri ihdas edilmiş, adli kontrol uygulamalarının kapsamı genişletilmiştir.

Alternatif ceza ve tedbirlerin daha etkin infazı için elektronik izleme sisteminin yasal alt yapısı oluşturularak elektronik izleme sistemi hayata geçirilmiştir. Bu kapsamda elektronik kelepçe takılan hükümlülerin tek merkezden aynı anda izlenmesine imkân tanıyan ve 5.000 kişiyi izleyebilecek bir kapasiteye sahip elektronik izleme merkezi kurulmuştur. Elektronik izleme hükümlü üzerinde tam bir kontrol sağlayan, hapis cezasına göre daha az maliyetli etkin bir infaz yöntemidir. Elektronik izleme sisteminin başladığı tarihten bu güne kadar toplam 2.061 kişinin toplum içinde denetim ve takibi elektronik kelepçe ile yapılmıştır.  04/03/2014 tarihi itibariyle 887 şüpheli, sanık ve hükümlünün elektronik kelepçe ile takibi başarılı bir şekilde yürütülmektedir. Önümüzdeki iki yıl içerisinde elektronik kelepçe ile takip edilen kişi sayısı kademeli bir şekilde artırılarak 3.000 kişiye ulaşacaktır.

Alternatif ceza ve tedbirlerin kapsamının genişletilmesi denetimli serbestliğin iş yükünün artması anlamına gelmekteydi. Bu nedenle denetimli serbestliğin kurumsal kapasitesinin artırılması, müdürlüklerin araç ve personel yönüyle desteklenmesi gerekiyordu. Bu doğrultuda denetimli serbestlik müdürlükleri için, müdür ve müdür yardımcısı kadroları ihdas edilerek, mevcut kanuni kadrolar artırılmıştır. Son bir yıl içerisinde denetimli serbestlik müdürlüklerine yeni personel ataması yapılarak personel sayısı iki katına çıkartılmış, denetimli serbestlik müdürlüklerine 20 otomobil ve 20 motosiklet gönderilmiştir.

5 Mart 2013 tarihinde yayımlanan yeni Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği ile denetimli serbestlik kararlarının infazı ile müdürlüklerin işleyişi ve çalışma yapısını daha da etkin ve dinamik hale getirilmiştir. Yeni dönemde, kararların infazında ıslah ve iyileştirmenin ön plana alındığı, denetimli serbestliğin hükümlü eğitimi veren kurumlar gibi çalıştığı modern bir yaklaşım benimsenmiştir.

Denetimli serbestlik müdürlükleri; hükümlülere yönelik uygulanacak programların ve bu programları uygulayacak denetimli serbestlik görevlilerinin önceden belirlendiği, eğitim ve iyileştirme programlarına ilişkin yıllık planlar oluşturmak suretiyle planlı ve programlı bir çalışma dönemine başladılar.

Geldiğimiz süreçte denetimli serbestlik müdürlüklerinde, bir yıl boyunca uygulanacak programlar, programları uygulayacak denetimli serbestlik görevlileri, programların uygulanacağı tarih ve saat ile programlara katılacak kişi sayıları belirlenerek, yıllık eğitim ve iyileştirme programları oluşturulmuştur. Bu çalışma sayesinde denetimli serbestlik müdürlüğüne gelen yükümlülere, bir yıl boyunca katılması gereken programlar belirlenerek verilebilmektedir. Kısa sürede bu çalışmaları başarıyla tamamlayan denetimli serbestlik çalışanlarına teşekkür ediyorum.

Denetimli serbestlik uygulamalarındaki gelinen bu noktanın sürdürülebilir olması için UYAP’ta denetimli serbestlik modülü yazılımı bir plan dâhilinde sürdürülmektedir. Denetimli serbestlik kapsamında bulunan yükümlülere yönelik eğitim ve iyileştirme çalışmalarının daha nitelikli ve etkin olması için personele yönelik eğitimlerimiz geçen dönem olduğu gibi bu dönemde devam edecektir.

Denetimli serbestlikteki gelişmelerin içselleştirilmesi ve kurumsal kapasitenin güçlendirilmesine önemli katkılar sağlayacak olan iki Avrupa Birliği projesinin bu yıl içerisinde başlayacaktır. Bu projelerden birisi “Elektronik İzleme Sistemine Geçişte Denetimli Serbestliğin Kurumsal Kapasitesinin Güçlendirilmesi” diğeri ise “Denetimli Serbestlikte Risk ve Değerlendirme Sisteminin Oluşturulması”dır.

Ülkemiz adına denetimli serbestlik sisteminin bir kazanım olduğunu ve kısa sürede iyi bir başlangıç yaptığımızı belirtmek isterim. Bu kazanımların geliştirilerek sürdürülmesi için denetimli serbestlik çalışanlarına önemli görevler düşmektedir. Denetimli serbestlik müdürlüklerinin iyi bir çalışma ortamına kavuşturulması, sistemin güçlendirilerek devam ettirilmesi için çalışmalarımıza devam ediyoruz.